પશુપાલકો ગાયઅને ભેંસ માંથી કેવી રીતે મેળવી શકે વધારે પ્રમાણમાં દૂધ ઉત્પાદન- વિડીયોમાં જુઓ દેશી ઉપાયો

370
Published on: 5:02 pm, Thu, 13 January 22

હાલમાં, ભારત લગભગ એક દાયકાથી દૂધ ઉત્પાદનમાં વિશ્વમાં પ્રથમ સ્થાન ધરાવી રહ્યું છે. ત્યારે ભારતમાં પ્રતિ દિવસ દૂધની માથાદીઠ ઉપલબ્ધતા માત્ર 256 ગ્રામ છે, જે હજુ પણ લઘુત્તમ જરૂરિયાત કરતાં ઓછી છે. દૂધ એ એક સંપૂર્ણ આહાર છે, આપણા દેશમાં દૂધનું વિશેષ મહત્વ છે.

વધુ દૂધ ઉત્પાદન માટે ટિપ્સ:
સ્વચ્છ અને વધુ દૂધ ઉત્પાદન માટે, તે જરૂરી છે કે દૂધમાં સૂક્ષ્મ જીવાણુઓ ખાસ કરીને બેક્ટેરિયાનો ચેપ ઓછો હોય. દૂધ આપતી ગાય, ભેંસ અને બકરીને પગના નખનો રોગ થાય છે. થ્રશ રોગના મુખ્ય કારણો બેક્ટેરિયા જેવા કે સ્ટ્રેપ્ટોકોકસ, સ્ટેફાયલોકોસી, ઇ-કોલી, સ્યુડોમોનાસ, વેસાલિસ, કિરીની, બેક્ટેરિયા વગેરે છે. તેથી, શક્ય હોય તેટલી વહેલી તકે પગના નખના રોગને ઓળખીને સારવાર કરવી જરૂરી છે.

દૂધ દોહતી વખતે કે પછી હવા, પાણી, ધૂળના કણો, છાણ, માટીના સંપર્કમાં આવવાથી દૂધમાં બેક્ટેરિયાનો ચેપ લાગવાની શક્યતા રહે છે. ઢોરઢાંખરમાં બહારથી સીધો પવન ન આવવો જોઈએ, ન તો ધૂળ વગેરે, તે ઉપરાંત ટેપીંગ સવારે કે સાંજે કરવું જોઈએ. જ્યારે પવનની ગતિ ધીમી હોય ત્યારે ઢોરઢાંખરમાં માખીઓ, કરોળિયા વગેરે ન હોવા જોઈએ તેનું ખાસ ધ્યાન રાખવું જોઈએ.

દૂધની દોહતી વખતે દૂધને સ્વચ્છ મલમલના કપડાથી ઢાંકીને રાખો, જેથી ધૂળ, માખીઓ વગેરે દૂધમાં ન જાય. દૂધને સ્વચ્છ મલમલના કપડાથી ગાળી લો અથવા જલ્દી ઉકાળો અને પછી ઢાંકીને રાખો. જ્યારે તે ઠંડુ થાય ત્યારે તેને રેફ્રિજરેટરમાં રાખો, જે વાસણોમાંથી દૂધ બહાર કાઢવામાં આવે છે તે પણ સ્વચ્છ હોવા જોઈએ. આ વાસણોને સર્ફ વગેરે જેવા ગરમ પાણીમાં બનાવેલા દ્રાવણથી સારી રીતે ધોઈને તડકામાં સૂકવવા જોઈએ.

વધુ દૂધ ઉત્પાદન માટે પશુઓને યોગ્ય આહાર દેવો જોઈએ જેમાં પ્રોટીન, ચરબી, કેલ્શિયમ, ફોસ્ફરસ અને અન્ય સૂક્ષ્મ તત્વો, વિટામીન વગેરે પૂરતા પ્રમાણમાં હોય. સૂકા ચારાની સાથે 30 થી 50 ટકા લીલો ચારો જેમ કે બરસીમ, ઓટ, ચપટી, મકાઈ, અગોલા, રિજકા વગેરે આપવો જ જોઈએ, વધુ દૂધ ઉત્પાદન માટે પશુ દીઠ દરરોજ 60 ગ્રામ ખનિજ મિશ્રણ આપવું જરૂરી છે.

દૂધ આપતા પશુઓની આસપાસનું વાતાવરણ શાંતિપૂર્ણ હોવું જોઈએ, ખાસ કરીને દૂધ દોહતી વખતે, ઢોરઢાંખરની અંદર કૂતરા, બિલાડી વગેરેના પ્રવેશ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ હોવો જોઈએ. પ્રાણીઓને પીવા માટે પુષ્કળ પાણી આપવું જોઈએ, અતિશય ઠંડી, ગરમી અને ભેજના દિવસોમાં પશુઓના દૂધ ઉત્પાદનમાં કંઈક અંશે ઘટાડો થાય છે. તેથી તેમનું રક્ષણ કરવું જરૂરી છે.

શરદી અને ઠંડીથી બચવા માટે ઢોરઢાંખરની અંદરની બારીઓ પર સૂર્યપ્રકાશ, પથારી અને બોરીઓ મુમુકવી જોઈએ, ઢોરઢાંખરની અંદર પૂરતી સંખ્યામાં પંખાનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ અને ગરમી સામે રક્ષણ મેળવવા માટે બહાર ખુલ્લી જગ્યામાં છાંયડાવાળા વૃક્ષો વાવવા જોઈએ. ભેજ સવાર-સાંજ ભેંસને નવડાવવી અથવા તળાવના પાણીમાં 3 થી 5 કલાક બેસી રહેવું અથવા 4 થી 5 કલાક પછી સ્નાન કરવું ફાયદાકારક છે.

જેના કારણે રોગોને અટકાવી શકાય છે, રોગોના કારણે દૂધનું ઉત્પાદન ઘણું ઓછું થાય છે. બીમાર પ્રાણીઓને તંદુરસ્ત પ્રાણીઓથી અલગ રાખવા જોઈએ. જ્યારે માદા પશુ ગાય, ભેંસ ગરમ હોય ત્યારે તેને કાળજીપૂર્વક કૃત્રિમ અથવા કુદરતી પદ્ધતિ દ્વારા સારી જાતિ સાથે ગર્ભવતી મેળવો. જેના કારણે આવનારી પેઢીમાં વધુ દૂધ ઉત્પાદન કરવાની ક્ષમતામાં વધારો થાય છે.

સ્ક્રીનને ડાબી તરફ સ્વાઇપ કરીને બીજા આર્ટિકલ્સ પણ વાંચો…. <—<—
અમારુ આ આર્ટીકલ વાચવા માટે તમારો ખુબ ખુબ આભાર,અમે આશા રાખીએ છીએ કે તમને અમારુ આ આર્ટીકલ ગમ્યું હશે આ આર્ટીકલ તમારા મિત્રો સાથે શેર કરો.
જીવન જરૂરિયાત તેમજ અન્ય મહત્વની માહિતી મેળવવા માટે આપણું સૌનુ ફેવરીટ @KhedutSupportPage ફેસુબક પેજ લાઇક કરો. આભાર…